|
بسمهتعالی
بخش اول
معدن ذخيره معدنى است كه بهره بردارى از آن مقرون به صرفه باشد
1-1 ثبت محدوده
در اين بخش سعي شده است تايک روند کلي در مورد چگونگي شروع يک فعاليت معدني و اقدامات لازم و مشکلات احتمالي موجود بيان شود.
1-1-1 مراحل کار مورد نياز واقدامات لازم واطلاعات مورد نياز براي ثبت محدوده و شرايط و محدوديتهاي موجود براي ثبت محدوده و مشکلات احتمالي:
پس از شناسايي آنومالي و يا علايمي که نشان دهنده ي وجود ذخيره اي از يک يا چند ماده با ارزش باشد ابتدا نمونههايي از آن را تهيه کرده و اطلاعاتي در مورد آن کسب مي شود. پس از اين مرحله به ادارهي صنايع و معادن استاني که ذخيره در محدودهي آن واقع شده مراجعه کرده از بخش نظام مهندسي سازمان فرم3 برگي صدور پروانهي اکتشاف را دريافت کرده و بدين طريق ادعاي وارده اعلام مي شود. در ادامه از طريق همان بخش نظام مهندسي از سازمان مرکزي که در تهران واقع است، تقاضايي مبني بر دريافت 2عدد نقشهي تپوگرافي که منطقهي مطلوب را پوشش دهد اعلام مي شود. اين نقشه ها توسط متقاضي خريداري مي شوند؛ هزينه آن در کل کمتر از 10000 تومان است. پس از دريافت نقشه روي يکي از نقشهها محدودهي خود را مشخص کرده و تسليم کارشناسان سازمان مي شود. ابتدا يک بررسي اوليه بر اساس محدوده اي که متقاضي مشخص نموده است توسط کارشناسان سازمان انجام شده تا تداخلي با در خواستهاي قبلي نداشته باشد. بعد از اين مرحله يک کارشناس از طرف اداره معادن به متقاضي معرفي شده تا مختصات دقيق منطقه اعم از طول و عرض جغرافيايي چهار گوش محدوده را توسط دستگاهGPS تعيين کرده که به اين عمليات ميله گذاري گفته مي شود. پس از عمليات ميله گزاري دوباره محدودهي منطقه روي نقشه توسط کارشناسان بررسي شده تا تداخلي با محدوده هاي ثبت شده نداشته باشد.
در ادامهي کار سازمان معادن بر اساس مختصات موجود از ادارات محيط زيست، منابع طبيعي، امور اراضي درخواست استعلام مينمايد. اين سازمان ها نيز کارشناساني را به همراه متقاضي به منطقه فرستاده تا محدوديت هاي موجود را بررسي کنند.کارشناسان سازمان معادن هيچ هزينهاي را در مقابل فعاليت هاي خود از متقاضي دريافت نميکنند ولي هزينهي کارشناسان ساير سازمانها از قبيل منابع طبيعي بر عهدهي متقاضي است.پس از بررسي و اعلام عدم ممانعت از طرف سازمانهاي مذکور محدودهي مورد نظر بر روي نقشهي دوم رسم شده و به سازمان مرکزي معادن (تهران) ارسال مي شود.
1-1-2 شرايط مورد نياز و اقدامات لازم واطلاعات مورد نياز وچگونگي جمع آوري اين اطلاعات به منظور شروع بهره برداري:
اولين شرط اين است که از سازمانهاي مزبور جواب مثبت مبني بر عدم وجود محدوديت فعاليت معدني دريافت شود. مشکلات موجود ميتواند به اين قرار باشد، مثلاً نزديکي به جادهها و راههاي پر تردد عمومي، مسکوني بودن و برخي مالکيتهاي شخصي و دولتي، نوع ذخيره و قوانين ملي استخراجي کشور، آلايندگي عمليات معدنکاري و تخريب مراتع و اراضي، جنگلي بودن يا کشاورزي بودن منطقه و... پس از گذراندن اين مراحل به کمک شرکت هاي مشاور مهندسي و توسط يک زمين شناس اقدام به تهيهي طرح اکتشاف مي شود. اين طرح مجدداً توسط کارشناسان معادن بررسي شده و در صورت تاييد طرح، پروانهي اکتشاف صادر ميشود. تمامي عمليات اکتشافي بايد توسط متقاضي در پشت پروانه اکتشاف درج شود. پروانه اكتشاف مجوزى است كه براي انجام عمليات اكتشافى مواد معدنى در محدودهي مشخص از طرف وزارت معادن و فلزات صادر ميشود.
پس از انجام عمليات اکتشافي يک گزارش پاياني از اکتشافات فوق ارائه شده که توسط کارشناس معادن مطالعه شده و در صورت تاييد گواهي کشف صادر مي شود. گواهى كشف تأييديهاى است كه توسط وزارت معادن و فلزات پس از اتمام عمليات اكتشافى و كشف كانه به نام دارنده پروانه اكتشاف صادر ميشود. به همين ترتيب در ادامه نيز اقدام به تنظيم طرح بهره برداري ميشود و در صورت تاييد کارشناسان پروانه بهره برداري صادر ميشود. پروانه بهرهبردارى مجوزى است كه توسط وزارت معادن و فلزات براى بهره بردارى از معادن در محدودهاى كه مشخص شده است، صادر ميگردد. پروانه بهره بردارى سندى است رسمي، لازم الاجراء، حاوى مدت بهرهبردارى براساس شناسنامه معدن و طرح بهره بردارى مصوب، قابل تمديد، قابل معامله و انتقال به اشخاص ثالث كه متضمن حق انتفاع دارنده پروانه از ذخيره معدنى و نيز در بردارنده تعهدات وى در اجراى مفاد آن ميباشد. مدت هر دوره بهرهبردارى با توجه به موارد فوق و ذخيره موجود تا حداكثر 25 سال با حق اولويت تمديد براى دارنده پروانه تعيين ميشود. اين پروانه داراي عمر محدودي بوده و ميزان استخراج سالانه که با توجه ميزان ذخيره و توان برداشت و... تعيين ميشود در آن قيد ميشوند و معدنکار بايد طرح اقتصادي خود را براساس آن تنظيم کرده و شروع به بهربرداري نمايد.
هر كس بدون اخذ پروانه اكتشاف يا بهره بردارى و يا اجازه برداشت اقدام به حفاري هاى اكتشافي، استخراج، برداشت و بهرهبردارى مواد معدنى نمايد متصرف در اموال عمومى و دولتى محسوب ميشود و با او برابر قوانين و مقررات مربوط رفتار خواهد شد. در اين موارد مأموران انتظامى موظفند حسب درخواست وزارت معادن و فلزات بلافاصله از اينگونه عمليات جلوگيرى و متهم يا متهمان را براى صدور حكم به مراجع قضائى معرفى نمايند. وزارت معادن و فلزات مكلف است ضمن انجام اقدامات لازم، به موقع درخواست ضرر و زيان ناشى از جرم را به مرجع قضايى مربوط تسليم نمايد.
1-2 طرح بهره برداري
1-2-1 چگونگي تنظيم طرح بهره برداري و اينکه اين گزارش چه مواردي را بايد تحت پوشش قرار دهد:
بهره برداري مجموعه عملياتى است كه به منظور استخراج و كانهآرايى و به دست آوردن مواد معدنى قابل فروش انجام ميگيرد. بهره بردارى از ذخاير معدني، مستلزم اخذ پروانه بهره بردارى از وزارت معادن و فلزات است. اين پروانه براساس شناسنامه معدن و طرح بهره بردارى مصوب وزارت مذكور صادر خواهد شد. بهره بردار شخص حقيقى يا حقوقى اعم از دولتي، تعاونى و خصوصى است كه داراى پروانه بهره بردارى از وزارت معادن و فلزات باشد. طرح بهره برداري طرحى است كه در آن جزئيات برنامه هاى اجرايى براى بهرهبردارى از معدن و زمانبندى اجراى عمليات و ساير اطلاعات براساس شناسنامه معدن در نمونه فرمهاى ويژه وزارت معادن و فلزات، توسط عاملين بهره بردارى درج ميگردد.
در اين طرح بايد به طور خلاصه ولي کامل توضيحاتي در مورد مواردي که در زير ذکر شده اند بيان شود.
1-2-2 موقعيت جغرافيايي :
موقعيت جغرافيايي و تپوگرافي معدن و مختصات محدوده و شرايط آب و هوايي و اقليمي مانند ارتفاع، دما، بارندگي، باد و همچنين اقوام ساکن و شرايط زندگي حاکم بر منطقه و پوشش گياهي و چگونگي امکان دسترسي به انرژي و راه وکيفيت انجام فعاليت هاي معدني در طي فصول مختلف سال.
1-2-3 اطلاعات مربوط به ماده معدنی :
نام و سايرخصوصيات ماده معدني و نياز بازار و کاربرد هاي آن و تشريح کلي ميزان اهميت و جايگاه مصرفي ماده ي معدني اعم از صنعتي و پزشکي،عمراني و...
1-2-4 اطلاعات اکتشافی :
وضعيت زمين شناسي معدن،عمر توده معدني، سنگهاي درون گير، ضخامت و جنس باطله و خصوصيات سنگهاي درون گير، ساختمانهاي تکتونيکي منطقه، و ساير اطلاعات مفيد حاصله از کارهاي اکتشافي.
1-2-5 سابقه معدن کاری در محل :
سابقه بهره برداري ازمعدن و يا سابقه معدن کاري در منطقه و در صورت وجود استفاده از اطلاعات مفيد کارهاي گذشته و دلايل شکست يا پيشرفت فعاليت هاي گذشته.
1-2-6 مشخص کردن طبقه ماده معدني
مواد معدنى به شرح زير طبقهبندى ميشوند :
الف) مواد معدنى طبقه يك عبارت هستند از : سنگ آهك، سنگ گچ، شن و ماسه معمولي، خاك رس معمولي، صدف دريايي، پوكه معدني، نمك آبى و سنگي، مارن، سنگ لاشه ساختمانى و نظاير آنها.
ب ) مواد معدنى طبقه دو عبارت هستند از :
a- آهن، طلا، كرم، قلع، جيوه، سرب، روي، مس، تيتان، آنتيموان، موليبدان، كبالت، تنگستن، كادميوم و ساير فلزات.
b- نيتراتها، فسفاتها، براتها، نمكهاى قليايي، سولفاتها، كربناتها، كلرورها (به استثناى مواد ياد شده در طبقه يك) و نظاير آنها.
c- ميكا، گرافيت، تالك، كائولن، نسوزها، فلدسپات، سنگ و ماسه سيليسي، پرليت، دياتوميت، زئوليت، بوكسيت،خاكسرخ،خاكزرد،خاكهاىصنعتىونظايرآنها
d- سنگهاى قيمتى و نيمه قيمتى مانند الماس، زمرد، ياقوت، يشم، فيروزه، انواع عقيق و امثال آنها.
e-انواعسنگهاىتزئينىونما.
f-انواعزغالسنگهاوشيلهاىغيرنفتي.
g- مواد معدنى قابل استحصال از آبها و نيز گازهاى معدنى به استثناى گازهاى هيدروكربوري.
ج ) مواد معدنى طبقه سه عبارت هستند از: كليه هيدروكربورها به استثناى زغال سنگ مانند نفت خام، گاز طبيعي، قير پلمه سنگهاى نفتي، سنگ آسفالت طبيعى و ماسههاى آغشته به نفت و امثال آنها. قير، پلمه سنگهاى نفتى و سنگ آسفالت طبيعى در صورتى كه مورد عمل وزارت نفت، شركتها و واحدهاى تابعه و وابسته بهآنوزارتنباشدجزومعادنطبقهدومحسوبميگردد.
د) مواد معدنى طبقه چهار عبارت هستند از: كليه مواد پرتوزا اعم از اوليه و ثانويه.
1-2-7 مشخص کردن محدوده ي معدن و مساحت آن :
توجه شودکه محدودهي معدني با مساحتي که ماده معدني درآن وجود دارد متفاوت است و هر معدني باتوجه به نوع ماده معدني و ميزان ذخيره داراي محدوده ي مشخصي است. براي مثال محدوده اي که براي يک معدن سنگ لاشه معمولي در نظر گرفته مي شود براي مثال حدود 6 کيلومتر مربع بوده در حالي که اگر در همان مکان و به همان اندازه به جاي سنگ لاشه سنگ آهن وجود داشت شايد محدودهي معدن حدود 50 کيلومتر مربع در نظر گرفته ميشد.
1-2-8 تخمين ميزان ذخيره :
تخمين ميزان ذخيرهي موجود به کمک اطلاعات حاصله از کارهاي اکتشافي از قبيل ترانشه و چاهک ها و يا گمانه هاي اکتشافي. براي اندازه گيري ميزان ذخيره از روش هاي معمول تخمين ذخاير استفاده ميکنيم. يکي از پرکاربرد ترين اينها روش مقاطع زمين شناسي است.
1-2-9 بررسی روش استخراج :
تشريح کامل عمليات استخراجي و روشهاي قابل کاربرد و شرايط و امکانات مورد نياز، توان و قابليت استخراج و ميزان استخراج سالانه.
1-2-10 محاسبات اقتصادی :
محاسبات اقتصادي مورد نياز بر اساس روش استخراج و تجهيزات مورد نياز و قوانين دولتي.
بخش دوم
آنچه در بخش اول ذکر شد بيانگر روند کلي مورد نياز براي شروع يک فعاليت معدني بود. در ادامهي اين بحث به معرفي انواع پارامترهاي اقتصادي که براي تکميل طرح بهره برداري مورد نياز هستند پرداخته شده است. اين بخش شامل معرفي انواع آيتم ها اقتصادي و چگونگي محاسبهي آنها و نحوهي کاربرد و عملکرد اين آيتم ها در جريان آغازي و اجرايي پروژه ميباشد.
2-1 معرفي پارامتر هاي اقتصادي
2-1-1 سرمايه گذاري کل
سرمايه گذاري کل عبارت است از مجموع سرمايه گذاري هاي ثابت بعلاوهي سرمايهي در گردش.
سرمايه گذاري ها ي ثابت سرمايهي در گردش سرمايه گذاري کل
2-1-2 سرمايه گذاري ثابت
به مجموع سرمايه خريد ماشين آلات و سرمايه احداث تاسيسات سرمايه گذاري ثابت گفته مي شود.
سرمايه خريد ماشين آلات سرمايه احداث تاسيسات سرمايه گذاري ثابت
2-1-3 سرمايهي در گردش
سرمايهي در گردش معرف نقدينگي لازم جهت شروع بهره برداري ميباشد و بخشي از داردايي است که صرف راهاندازي توليد شده و براي مدت زمان معين قابل بازيافت ميباشد. سرمايهي در گردش استهلاک ناپذير بوده و در پايان بهرهبرداري بطور کامل قابل بازيافت است. براي تعين سرمايهي در گردش ميبايست کليهي سر فصلهاي هزينه هاي جاري را در دست داشت تا بتوان مقدار آن را بر اساس اين هزينهها برآورد نمود. در کارهاي معدني سرمايه در گردش را به مقدار 25% هزينه هاي جاري در نظر ميگيرند. پس در کل، سرمايهاي که براي شروع کار معدني مورد نياز است برابر است با مجموع سرمايه گذاري ثابت طرح بعلاوهي سرمايهي در گردش آن طرح است.
2-1-4 هزينه هاي جاري
به مجموع هزينه هايي که بطور مستقيم در فعاليت توليد دخالت دارند هزينه هاي جاري گفه مي شود. برخي از اين هزينه ها عبارتند از: هزينه هاي پرسنلي، هزينهي تعمير و نگهداري، هزينهي غذا، هزينهي سوخت، هزينهي مواد ناريه، اجاره بولدزر، ابزار و لوازم مصرفي، هزينه هاي متفرقه، هزينه هاي باطله برداري و...
2-1-4-1 هزينه هاي پرسنلي
اين هزينه ها شامل هزينه هاي دستمزد کارکنان و مهندسان معدن و هزينهي بيمه و پاداش و عيدي کارکنان مي شود. چگونگي محاسبهي اين هزينه ها در طرح هاي مختلف متفاوت بوده و بستگي به ديدگاه هاي مجري طرح و نوع بيمه اي که مورد استفاده قرار ميگيرد دارد. به منظور کسب اطلاعات بيشتر ميتوان به کتاب مجموعه ي قوانين و مقررات بيمه که از طرف وزارت کشور تدوين شده است مراجعه نمود. معمولاًدر طرح هاي معدني هزينهي بيمه23% کل دستمزد پرسنل به عنوان حق بيمه ي کارفرما در نظر گرفته ميشود. براي در نظر گرفتن پاداش و سابقه کار براي کارکنان ميتوان معادل حقوق 45 روز يا 5/1 ماه کل پرسنل را در نظر گرفت. يک روش ديگر محاسبه اين است که حق بيمه ي کارفرما و پاداش کارکنان يک جا با هم به اندازه 70% کل دستمزد پرسنل در نظر گرفته و با هزينه دستمزد جمع مي شود که مجموع ارقام فوق هزينهي پرسنلي طرح ميباشد. در مثال صفحه بعد هر دوي اين روشها به کمک جدول 2-1 نشان داده شده اند.
جدول 2-1 هزينهي نيروي انساني
|
پرسنل
|
تعدادنفر
|
دستمزد ماهانه(هزار ريال)
|
دستمزد سالانه(12 ماه کاري)
|
|
سرپرست معدن
|
1
|
2000
|
24000
|
|
مسئول فني
|
1
|
1000
|
12000
|
|
راننده بولدزر
|
1
|
1500
|
18000
|
|
راننده لودر
|
1
|
1500
|
18000
|
|
کارگرساده
|
1
|
2200
|
26400
|
|
انبار دارونگهبان
|
1
|
1200
|
14400
|
|
جمع کل
|
6
|
9400
|
112800
|
(الف)
هزارريال 25944 112800 23/0 بيمه سهم کار فرما
هزارريال 14100 9400 5/1 پاداش ذخيره سابقه
هزارريال 152844 14100 25944 112800 مجموع هزينه پرسنلي سالانه
(ب)
78960 112800 70% سهم بيمه کار فدما و2 ماه پاداش
191760 78960 112800 مجموع هزينه پرسنلي سالانه
توجه شود که در محاسبه هزينه هاي پرسنلي دستمزد کارکنان (بغير از مسئول فني) بستگي به تعدادماه هاي فعاليت معدن دارد و فقط دستمزد مسئول فني معدن حقوق 12 ماهه دارد چون از طرف ادارهي معادن معرفي شده و به صورت 1 ساله قرار داد منعقد مي نمايد و حقوق بقيهي کارکنان معدن به تعداد ماه هاي فعال بودن معدن بستگي دارد.مسئول فني عمليات كسي است كه اداره كليه امور فني معدن به عهده اوست و توسط دارنده پروانه عمليات از ميان افراد واجد شرايط انتخاب و به وزارت معادن و فلزات معرفي ميشود. در مواردي كه دارنده پروانه عمليات شخصا صلاحيت لازم براي قبول مسئوليت فني معدن را داشته باشد، ميتواند مسئوليت فني معدن را به عهده گيرد. دارنده پروانه عمليات يا نماينده او و يا مسئول فني علميات مكلف است در صورت بروز حادثه بلافاصله مراتب را به مراجع قانوني گزارش و در اسرع وقت وزارت معادن و فلزات را در جريان حادثه قرار دهد.
|